Soạn bài hoạt động ngữ văn: Thi làm thơ năm chữ


    Lời giải chi tiết1. Đọc ba đoạn thơ sau và trả lời câu hỏiĐoạn 1:Anh đội viên nhìn BácCàng nhìn lại càng thươngNgười Cha mái tóc bạcĐốt lửa cho anh nằm Rồi Bác đi dém chănTừng người từng người mộtSợ cháu mình giật thộtBác nhón chân nhẹ nhàng Anh đội viên mơ...

    Lời giải chi tiết

    1. Đọc ba đoạn thơ sau và trả lời câu hỏi

    Đoạn 1:

    Anh đội viên nhìn Bác

    Càng nhìn lại càng thương

    Người Cha mái tóc bạc

    Đốt lửa cho anh nằm

     

    Rồi Bác đi dém chăn

    Từng người từng người một

    Sợ cháu mình giật thột

    Bác nhón chân nhẹ nhàng

     

    Anh đội viên mơ màng

    Như nằm trong giấc mông

    Bóng Bác cao lồng lộng

    Ấm hơn ngọn lửa hồng…

    (Minh Huệ)

    Đoạn 2:

    Mỗi năm hoa đào nở

    Lại thấy ông đồ già

    Bày mực tài giấy đỏ

    Bên phố đông người qua

     

    Bao nhiêu người thuê viết

    Tấm tắt ngợi khen tài:

    “Hoa tay thảo những nét

    Như phượng múa rồng bay”.

     

    Nhưng mỗi năm mỗi vắng

    Người thuê viết nay đâu?

    Giấy đỏ buồn không thắm

    Mực đọng trong nghiên sầu…

    (Vũ Đình Liên)

    Đoạn 3:

    Em đi như chiều đi

    Gọi chim vườn bay hết

    Em về tựa mai về

    Rừng non xanh lộc biếc

    Em ở trời trưa ở

    Nắng sáng màu xanh che.

    (Chế Lan Viên)

    a. Từ các đoạn thơ trên, hãy rút ra đặc điểm của thơ năm chữ.

    b. Ngoài ra các đoạn thơ trên, em còn biết bài thơ, đoạn thơ năm chữ nào khác không? Hãy chép các bài thơ, đoạn thơ đó và nhận xét về đặc điểm của chúng.

    Trả lời:

    a. Thơ năm chữ

    – Là thể thơ mỗi dòng năm chữ, còn gọi là ngũ ngôn.

    – Có nhịp 3/1/2 hoặc 2/3

    – Vần thơ thay đổi không nhất thiết là vẫn liền tiếp.

    – Số câu cũng không hạn định

    – Bài thơ thường chia khổ, mỗi khổ thường bốn câu, nhưng cũng có khi hai câu hoặc không chia khổ.

    b. Một số đoạn thơ năm chữ khác:

    *

    “Trăng ơi… từ đâu đến?

    Hay từ cánh rừng xa

    Trăng hồng như quả chín

    Lửng lơ lên trước nhà”

    – Ngắt nhịp 2/3

    – Vần gián cách: xa – nhà

    *

    “Tao đi học về nhà

    Là mày chạy xồ ra

    Đầu tiên mày rối rít

    Cái đuôi mừng ngoáy tít

    Rồi mày lắc cái đầu

    Khịt khịt mũi rung râu

    Rồi mày nhín chân sau

    Chân trước chồm mày bắt.”

    – Đoạn thơ trên không chia khổ

    – Ngắt nhịp 3/2

    – Vần liên tiếp – vần chân.

    MỘT SỔ BÀI THƠ NĂM CHỮ:

    1. Mồ anh hoa nở – Thanh Hải

    Hôm qua chúng giết anh

    Xác phơi đầu ngõ xóm

    Khi lũ chúng quay đi

    Mắt trừng còn dọa dẫm:

    –   Thằng này là cộng sản

    Không được đứa nào chôn!

    Đi theo sau hồn anh

    Cả làng quê đường pho

    Cả lớn nhỏ, gái trai.

    Đám càng đi càng dài

    Càng dài càng đông mãi

    Mộ anh trôn đồi cao

    Cành hoa này em hải

    Vòng hoa này chị đơm

    Cây bóng hồng em ươm

    Em trồng vào trước cửa

    Mộ anh trên đồi cao

    Hoa hồng nở và nở

    Hương thơm bay và bay

    Lũ chúng nó qua đây

    Mắt diều không dám ngó

    Trên mộ người cộng sản

    Hoa hồng đỏ và đỏ

    Như máu nở thành hoa…

    2. Chiều – Hồ Dzếnh

    Trên đường ve nhớ đầy

    Chiều chậm đưa chân ngày

    Tiếng buồn vang trong máy

    Chim rừng quên cất cảnh

    Giỏ say tình ngây ngây

    Có phải sầu vạn cô

    Chất trong hồn chiều nay?

    Tôi là người lữ khách

    Màu chiều khỏ làm khuây

    Ngỡ lòng mình là rừng

    Ngỡ hồn mình là mây

    Nhớ nhà châm điếu thuốc

    Khói huyền bay lên cây…

    3. Bài ca những cô gái sống tuổi ba mươi trong rừng – Anh Ngọc

    Như những người leo núi

    Vượt qua dốc cổng Trời

    Là những cô con gái

    Qua tuổi mình ba mươi

    An ngũ giữa cuộc đời

    Tuổi ba mươi sùng sững

    Cải gùi hang chắt nặng

    Tâm tư đầy hai vai

    Tuổi ba mươi rắt dài

    Những đêm nằm đợi sảng

    Tuổi ba mươi lại ngắn

    Trăng lặn rồi trăng lên

    Com sốt rét triền miên

    Tóc mọc rồi lại rụng

    Mùa xuân thành báo động

    Đoả hoa nhầu trên tay

     

    Thương một cánh chim bay

    Mười năm chưa về tổ

    Quà trímg hồng dễ vỡ

    Chẳng hẹn mùa sinh sôi

    Đi qua tuổi ba mươi

    Nhục nhằn và lặng lẽ

    Dao ước mơ giản dị

    Mà sâu thẳm không cùng

    Hơn mọi sự anh hùng

    Là điều này nhỏ bé

    Làm vợ và làm mẹ

    Tuổi ba mươi chói lừ

    Những đau xót riêng tư

    Theo suốt đời con gái T

    Tuổi ba mươi từng trải

    Con mắt nhìn trước sau

    Tay xiết chặt tay nhau

    Tháng năm không đếm tuổi

    Như những người leo núi

    Càng lên cao càng vui

    Trên đinh doc cuộc đời

    Gập lòng mình trẻ lụi

    Xốc quai gùi đứngg dậy

    Tuổi ba mươi lên đường.

    4. THĂM LÚA – Trần Hữu Thung

    Mặt trời càng lên tỏ

    Bông lúa chín thêm vàng

    Sương treo đầu ngọn giỏ

    Sương lại càng long lanh.

    Bay vút tận trời xanh

    Chiền chiện cao cùng hót

    Tiếng chìm nghe thánh thót

    Văng vằng khắp cánh đồng

     

    Đứng chổng cuộc em trông

    Em thấy lòng khấp khởi

    Bởi vì em nhớ lại

    Một buổi sớm mai ri

    Anh tình nguyện ra đi

    Chiền chiện cao cùng hót

    Lúa cũng vừa sam hột

    Em tiễn anh lên đường

    Chiếc xắc mây anh mang

    Em nách mo cơm nếp

    Lúa níu anh trật dép

    Anh cúi sửa vội vàng

    Vượt cánh đồng tắt ngang

    Đen bờ ni anh bào

    “Ruộng mình quên cày xảo

    Nên lúa chín không đều

    Nhớ lẩy để mùa sau

    Nhà cố làm cho tốt”

    Xa xa nghe tiếng hát

    Anh thay rộn trong lòng

    Sẳp đến chỗ người dông

    Anh bảo em ngoái lại

    Cam ba lần ra trải

    Bưởi ba lần ra hoa

    Anh bước chân đi ra

    Từ ngày đầu phòng ngự

    Bước qua kì cầm cự

    Anh có giã lời về

    Cầm thư anh mân mê

    Bụng em giừ phấp phới

    Anh đang mùa thẳng lợi

    Lúa em cũng chín rồi

    Lúa tốt lắm anh ơi

    Giải thi đua em giật

    Xoè bàn tay bắm đốt

    Tính cũng bốn năm ròng

    Ai cũng bảo đừng mong

    Riêng em thì vân nhớ

    Chuối đầu vườn đã lổ.

    Cam đầu ngõ đã vàng

    Em nhớ ruộng nhớ vườn

    Không nhớ anh răng được

    Mùa sau kề mùa trước

    Em vác cuốc thăm đồng

    Lúa sảy hạt nặng bông

    Thấy vui vẻ trong lòng

    Em mong ngày chiến thẳng.